امر به معروف و نهی از منکر
خیلی ها فکر می کنند که امر به معروف و نهی از منکر وظیفه علما است و به این بهانه از زیر بار این مسئولیت بزرگ و خطیر شانه خالی می کنند. در حالی که امر به معروف و نهی از منکر بر هر زن و مرد مسلمان واجب است.
پیامبر خدا (ص) می فرمایند: (بادروا بالاعمال فتنا کقطع اللیل المظلم یصبح الرجل مومنا و یمسی کافرا یمسی مومنا و یصبح کافرا یبیع دینه بعرض من الدنیا) پیامبر آخر الزمان را در این حدیث و احادیث دیگر ترسیم می فرمایند. شما به انجام دادن اعمال صالح مبادرت ورزید اعمال صالح و شایسته انجام بدهید، قبل از اینکه فتنه ها مانند قسمتهایی از شب تاریک شما را فرا گیرد و آن گاه توان انجام اعمال نیک و شایسته را نداشته باشید. زمانی که انسانها صبح مسلمان هستند شب که می شود کافر می شوند، شب مسلمان هستند اما صبح کافر می شوند.
زمانی فرا می رسد که انسانها دینشان را به بهای ناچیز دنیا می فروشند، یا از دین بر می گردند. یا اعتقادات خرافاتای را می پذیرند و یا اینکه نسبت به دین در مقابل دنیا بی تفاوت هستند. وقتی به آنها گفته می شود نماز بخوانید می گویند: وقت کسب و کاسبی است! اگر ما مغازه خودمان را ببندیم ضرر می کنیم، مشتری ها از دست می روند.
وقتی به آنها گفته می شود روزه بگیریدف می گویند: دکتر به ما گفته است که روزه برای شما ضرر دارد! وقتی به آنها گفته می شود زکات بدهید. می گویند: خودمان و فرزندانمان نیاز داریم! به هر حال دین را به بهای ناچیز دنیوی می فروشند.
پیامبر اکرم در روایتی دیگر می فرمایند: (یوشک ان یاتی علی الناس زمان لا یبقی من الاسلام الا اسمه و لا یبقی من القران الا رسمه مساجدهم عامرة و هی خراب من الهدی) زمانی فرا می رسد که از اسلام فقط اسمش باقی می ماند. همه می گویند ما مسلمان هستیم! اما در عمل فاصله بسیار زیادی بین این افراد و اسلام است. قرآنها بسیار چاپ می شود. اما عمل به قرآن کم است، مسجدها از نظر فرش و همه چیز آباد است. اما از نظر هدایت امر به معروف و نهی از منکر تلاوت قرآن و ذکر خدا و نمازهای پنجگانه با جماعت خراب است. از لحاظ ظاهرا آبادند، اما از نظر معنوی خراب است.
در چنین زمانی قرار داریم که وظیفه امر به معروف و نهی از منکر را چند برابر می کند و امر به معروف و نهی از منکراصل دین و اساس اسلام است. همان طور که وقوف در عرفه برای یک حاجی رکن حج محسوب می شود، امر به معروف و نهی از منکر در اسلام رکن اساسی است. زیرا همه مسلمانان باید خیر خواه یکدیگر باشند.
و امر به معروف این است که انسانها را از آن چه که به ضرر دین و دنیایشان و آن چه که به ضرر آخرت است آنها را نجات دهند و خیر خواه آنها باشند. آنها را از آن بدبختی و هلاکت دنیا و آخرت نجات دهند.
پیامبربه حضرت علی می فرمایند: (لان یهدی الله بک رجلا و احدا خیر لک من حمر النعم) ای علی اگر خداوند متعال یک نفر را به دست تو هدایت کند، از آن صد شترقرمز رنگی بهتر است. که در بین اعراب محبوبترین و بهترین شترها بود. در واقع کنایه ای است به این که اگر انسان یک نفر را به دین هدایت و تبلیغ کند، امر به معروف و نهی از منکر کند و او را از گمراهی نجات دهد، از بهترین کالای دنیوی برای انسان بهتر است.
خداوند متعال در آیه بسیار کوتاه اما از نظر محتوا بسیار جامع می فرمایند: (خذ العفو وامر بالعرف و اعرض عن الجاهلین اما ینزغنک من الشیطان نزع فاستعذ بالله انه سمیع علیم) ای پیامبرعفو و بخشش را پیشه خود قرار بده، از خطای خطاکاران گذشت کن. در رفتار با دیگران میانه رو باش. از افراط و تفریط دوری کن و مردم را به آن چه که پسندیده است آنها را امر کن و اگر در این راه انسانهای نادان به شما اهانتی کردند یا مانع دعوت شما شدند، از نادانها هم دوری کن. و اگر شیطان هم در قلب تو وسوسه ای ایجاد کرد به خدا پناه ببر زیرا او شنوا و دانا است.
امام جعفر صادق می فرماید: این ایه در قرآن کریم در رابطه با مکارم اخلاق جامع ترین آیه می باشد فرمودند: که خداوند متعال به مسلمانها این دستور را می دهد که انسان باید عفو و گذشت را در تبلیغ دین و در امر به معروف و نهی از منکر مد نظر داشته باشد، یک مبلغ دین باید انسان نرم خویی باشد انسان خوش اخلاقی باشد، انسان مهربانی باشد. اگر این صفات در او نباشد سخنش برای دیگران اثری نخواهد داشت.